Ömer Hayyam’ın Pırlantaya İlgisi
Eylül 6, 2010 | Pırlanta Magazin
Fakat bu aşk sözden de dışarıdır halden de
İster şeriat müftüsü ol ister şehir vaizi
Aşk mahkemesine gelindi mi dilsiz kesilir…
Bu ve bunun gibi nicelerinin sahibi İranlı şair olan Ömer Hayyam aynı zamanda filozof, matematikçi ve astronomdu da.
Yaşamı boyunca, hayata ve insana ilişkin konularda özgürce ve sınır tanımaz bir şekilde akıl yürütmüştür her zaman. Akıl yürütürken de hiçbir kurala bağlı kalmamış, insanların aklına koymuş olduğu sınırları kabullenmemiş yani bir anlamda dünyayı, insanı, var oluşu kendi aklıyla baştan tanımlamış ve böylecede kendi çağını aşarak “evrenselliğe” ulaşmıştır.
Ömer Hayyam gibi çeşitli bilim dallarıyla ilgilenen bir aydın tabi ki birçok eserde yazmış ancak sadece 18 tanesinin adı biliniyor. Bu eserlerin isimlerine bakarken cebir, aritmetik, geometri, astronomi, felsefe gibi konuların içinde bana en ilginç gelen 2 eseri oldu. Bunlar:
Risaletün fil İhtiyal li Marifet. (Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimde altın ve gümüş miktarının bilinmesine dair. Almanya Gotha kütüphanesinde bir nüshası mevcuttur.)
Mizan’ül Hikem (Pırlantalı eşyaların taşlarını çıkarmadan kıymetini bulmanın yöntemine dair) adlı eserleri.
Ömer Hayyam altın, gümüş ayarını bulmak, pırlantanın değerini belirlemek gibi bazı mücevhercilerin bile yapamayacağı özel uğraş ve deneyimle kazanılacak şeyleri de araştırmış. Bu ilgisi nereden geldi bilinmez ama günümüzde sadece rubaileri ve şaraba olan düşkünlüğü ile hatırlanan Ömer Hayyam’ın aslında önemli bir bilim insanı olmasının yanında uzman bir kuyumcu ve pırlantacıda olduğunu ben yeni öğrendim, sizle de paylaşmak istedim.
Bunlarda ilginizi çekebilir:
